Van Gogh’un kaybolmuş eseri “Aşıklar”, II. Dünya Savaşı’nın en önemli kayıplarından biri olarak öne çıkıyor. Berlin’deki Nationalgalerie’de sergilenen bu sanat eseri, Nazi rejimi tarafından “dejenere” olarak nitelendirilmiş ve Hitler’in yardımcısı Hermann Göring tarafından satın alınmıştı. Ancak savaşın karanlık döneminde kayıplara karıştı ve sadece öncesine ait bir siyah-beyaz fotoğrafı günümüze ulaşabildi.
**VAN GOGH’UN KAYBOLAN BAŞYAPITI**
“Aşıklar” tablosunda, kol kola yürüyen bir çiftin betimlemesi bulunmaktadır; erkek figürü ise sanatçının kendisine benzemektedir. Vincent Van Gogh, bu eseri kardeşi Theo’ya yazdığı bir mektupta bir taslakla tanımlamıştır. Taslakta, pembe bir gökyüzü ve yeşil servi ağaçlarının sırası yer almakta, ön planda ise biraz kum ve birkaç deve dikeni görüldüğü ifade edilmektedir. Tablo, o dönemde Van Gogh’un Arles’teki Sarı Ev’inin önünde bulunan bir halk parkında, yani sanatçının “şairin bahçesi” olarak adlandırdığı alanda tasvir edilmiştir.
Bu eser, uluslararası sanat sergilerinde Van Gogh: Şairler ve Aşıklar teması altında yer alabilecek önemli bir parça olarak görülmesine rağmen kayıp olduğu için sergiye dahil edilememiştir.
Van Gogh, tabloyu Ekim 1888’de yapmış olup, Gauguin’in Arles’e gelişi öncesinde büyük bir ilham kaynağı olmuştur. İki aşık betimlenirken, erkek figürü soluk mavi ve sarı bir şapka takmakta, kadın ise pembe bluz ve siyah etek giymektedir.
**TABLODA HILAL VAR MI?**
Van Gogh’un eskizinde yer alan hilal, fotoğrafta gözlemlenememektedir. Bu detayın, sanatçının son anda eserden çıkarmış olabileceği düşünülmektedir. İnternetteki bazı renkli rekonstrüksiyonlar, eserin tam görünümünü yansıtamamakta, ancak Van Gogh’un tanımına göre gökyüzünün pembe tonları ve kadının bluzunun rengi üzerine spekülasyonlar yapılmaktadır.
**NAZİLERİN ELİNE GEÇEN ESER**
Tablonun geçmişi hakkında bilgiler kısıtlı olsa da, 1893 yılında ünlü sanat tarihçisi Julius Meier-Graefe tarafından satın alındığı bilinmektedir. Daha sonra, Almanya’da yaşayan yazar çift Carl ve Thea Sternheim’in mülkü haline gelmiştir. 1929 yılında Thea, tabloyu Berlin’deki Nationalgalerie’ye satmıştır.
1942 yılında Nazi rejimi, “dejenere” sanat eserleri listesi kapsamında Aşıklar tablosunu da el koymuş, Ekim 1937’de ise Halkı Aydınlatma ve Propaganda Bakanlığı tarafından alınmıştır. 1938 baharında, Hermann Göring tarafından satın alınmış ve o dönemde eserin değeri 100 bin Reichmark (yaklaşık 40 bin dolar) olarak belirlenmiştir.
Van Gogh’un “Aşıklar” eseri, sanat tarihindeki gizemli kayıplardan biri olarak anılmakta ve kaybolmuş eserlerin peşindeki araştırmalar devam etmektedir.
