Hakan Kaplan 
Brezilya hükümeti, Çin merkezli otomotiv şirketi BYD’yi kölelik benzeri çalışma koşulları nedeniyle kara listeye ekledi. Bu karar, 2024 yılında ortaya çıkan ve Çinli işçilerin insan ticaretiyle bağlantılı olarak istismar edildiği yönündeki ciddi iddialar üzerine alındı. Geçtiğimiz yıl, çalışanların zorla tutulduğu bilgisi de gündeme gelmişti.
Brezilya Çalışma Bakanlığı tarafından yayımlanan kara liste, BYD’nin bu ülkedeki itibarını ciddi şekilde zedeleme riski taşırken, şirketin kamu ve özel bankalardan alacağı kredilere de kısıtlamalar getirebilir. Ancak mevcut durumda, bu yaptırımlar, BYD’nin Brezilya’daki otomobil fabrikasının faaliyetlerine doğrudan bir etki yaratmamaktadır.
Skandal, BYD’nin Brezilya’daki fabrika inşaatında istihdam ettiği 163 Çinli işçinin işe alım sürecini kapsıyor. İşçilerin, BYD tarafından doğrudan değil, Jinjiang Group isimli bir taşeron firma aracılığıyla çalıştırıldığı ifade ediliyor. Taşeron firma iddiaları yalanlarken, BYD, ihlallerden yalnızca Brezilya medyasındaki haberlerle haberdar olduğunu öne sürdü. Ancak Brezilyalı yetkililer, taşeron kullanılması durumunda bile nihai sorumluluğun BYD’ye ait olduğunu vurguladı.
Reuters tarafından incelenen iş sözleşmeleri, Çinli işçilerin işe başlarken pasaportlarını işverenlerine teslim etmek zorunda bırakıldığını, maaşlarının büyük bir kısmının doğrudan Çin’e gönderildiğini ve yaklaşık 900 dolarlık bir depozito ödediklerini ortaya koydu. Bu depozito, işçilerin altı aylık çalışma süresini tamamladıktan sonra geri alınabiliyor.
Brezilyalı müfettişlerin gerçekleştirdiği denetimlerde, işçilerin barındığı yerlerde ağır ihlaller tespit edildi. Raporlara göre, 31 işçi tek bir evde sadece bir banyoyu paylaşarak yaşadı, yatak bulunmayan alanlarda barındı ve yiyecekleri kişisel eşyalarla birlikte zeminde tuttu. Yetkililer, bu durumu açıkça “insanlık dışı” olarak nitelendirdi.
Uluslararası kamuoyunda büyük yankı uyandıran bu olay, Çin’de de tepkilere neden oldu ve BYD’nin Brezilya’daki fabrika inşaatında gecikmelere yol açtı. Ancak buna rağmen, şirket Ekim ayında Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inacio Lula da Silva’nın katıldığı bir törenle fabrikanın açılışını gerçekleştirdi. 1 milyar dolara mal olan tesiste açılıştan bu yana 25 binden fazla araç üretildiği bilgisi, BYD’nin operasyonlarını sürdürdüğünü gösteriyor. Ancak son karar, şirketin Brezilya’daki uzun vadeli stratejisi hakkında yeni belirsizlikler doğurmuş durumda.
